KỸ THUẬT CANH TÁC

Một số biện pháp kỹ thuật canh tác cây thanh long (Hylocereus undatus)
Th.S. Nguyễn Hữu Hoàng
Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Thanh long (Hylocereus spp), có nguồn gốc ở vùng Trung và Bắc Nam Mỹ, được nhập vào Việt Nam cách nay trên 100 năm bởi người Pháp, trước đây thanh long được trồng chỉ cho vua và các gia đình quý tộc dùng (Peter Lo, 2001). Mặc dù thanh long có mặt ở Việt Nam từ rất lâu, tuy nhiên cho đến nay trên thị trường thanh long trong nước và xuất khẩu của Việt Nam chỉ phổ biến có một giống là thanh long ruột trắng (H. undatus).

Diện tích sản xuất thanh long trong thời gian vừa qua không ngừng tăng lên, thống kê cho thấy từ năm 2004 tổng diện tích thanh long là 8.395 ha đến năm 2005 là 9.080 ha, năng suất tăng từ 133.485 tấn lên 139.090 tấn (Nguồn:số liệu thống kê Sở Nông nghiệp phát triển nông thôn các tỉnh, 2005). Ngoài các tỉnh có thế mạnh về tập trung diện tích thanh long chuyên canh như Bình Thuận (5.380 ha), Tiền Giang (2.200 ha), Long An (1.500 ha), hiện nay ở Tây Ninh cũng đang phát triển một diện tích thanh long đáng kể (110 ha). Hiện nay, thanh long là một trong 3 mặt hàng trái cây tham gia vào thị trường xuất khẩu cao nhất (9%) so với tổng diện tích (1%), chỉ đứng sau nhãn và dứa. Thị trường xuất khẩu thanh long ngày càng được mở rộng, ngoài các thị trường chính trong khu vực như Trung quốc, Thái lan, Đài loan, Singapore, Hồng kông, Malaysia, Campuchia, Lào, còn có các thị trường khác như khối cộng đồng chung châu Âu (EU), Nam Mỹ và Canada…
Tuy nhiên, hiện nay trái thanh long Việt Nam cũng gặp phải một số cạnh tranh từ các nước khác như Thái lan và Trung quốc. Bên cạnh đó việc tổ chức thâm nhập thị trường còn hạn chế, ngoài một số nhà xuất khẩu chính như công ty xuất khẩu thanh long Hoàng hậu, đã có thương hiệu và sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, một bộ phận thanh long Việt Nam đang lưu thông trên thị trường vẫn còn mang danh nghĩa của nhà nhập khẩu. Điều này có nghĩa mặt hàng thanh long vẫn còn xuất khẩu dưới dạng ủy thác hay gia công hàng xuất khẩu cho các công ty nước ngoài, và như vậy lợi nhuận và thu nhập của người trồng và nhà đóng gói thanh long sẽ là rất thấp. Việc xuất khẩu thanh long đạt “chuẩn” chất lượng (như tiêu chuẩn EUREPGAP của châu Âu) và với một lượng hàng lớn và tập trung vẫn còn là một trở ngại cho trái thanh long Việt Nam.

II. GIỚI THIỆU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CANH TÁC & CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG QUẢ THANH LONG
II. 1. Chọn giống:

Theo Mizrahi et al., 1997, trên thế giới thanh long thương phẩm thường được trồng với các loại khác nhau là: Thanh long ruột trắng (Hylocereus undatus) và thanh long ruột đỏ hay tím (H. costaricensis) trồng ở Nicaragua và Guatemala và H. polyhizus được trồng ở Israel. Dòng thanh long vàng (H. undatus) được trồng ở Mexico và châu Mỹ Latin và một loại thanh long vàng khác là Selenicereus magalani có nguồn gốc ở Trung và Nam Mỹ, được trồng với diện tích giới hạn tại Colombia, quả được xuất khẩu sang châu Âu và Canada. Theo Obregon, 1996, thanh long đỏ (Hylocereus undatus) có 2 loại là loại có vỏ đỏ ruột trắng và loại có vỏ đỏ ruột đỏ được trồng phổ biến ở Nicaragua và Guatemala có thị trường lớn ở Châu Âu và Châu Mỹ. Quả thanh long ruột đỏ có màu đỏ sáng hấp dẫn ở cả vỏ quả và thịt quả, trọng lượng quả trung bình 400-450g được tiêu thụ dưới dạng ăn tươi ở Châu Âu, hoặc tiêu thụ dưới dạng đông lạnh ở thị trường Mỹ do thanh long tươi không được phép nhập khẩu vào quốc gia này (Obregon, 1996). Bên cạnh hình thức ăn tươi, thanh long ruột đỏ còn được sử dụng trong chế biến nước quả, rượu trái cây, kẹo, mứt,.. Gần đây, thanh long ruột đỏ đang được nghiên cứu để phân lập phẩm màu của thịt quả như chất liệu màu trong thực phẩm.
Ở Vịêt Nam, giống thanh long trồng phổ biến hiện nay vẫn là thanh long ruột trắng (Hylocereus undatus) với 2 giòng Bình Thuận và Chợ Gạo. Viện nghiên cứu cây ăn quả miền Nam được sự hổ trợ của CIRAD (Pháp) đã nhập hai giống thanh long ruột đỏ và thanh long vàng năm 1995. Qua kết quả khảo nghiệm giống, giống thanh long ruột đỏ đã có một số ưu điểm như: khả năng ra hoa mạnh và kéo dài, phẩm chất ngon, thịt quả màu đỏ đẹp. Tuy nhiên, qua nhiều kết quả nghiên cứu chọn tạo giống của Viện nghiên cứu cây ăn quả miền Nam, đã tạo ra được 12 con lai có triển vọng (Yến và ctv, 2002). Các con lai có triển vọng này được đưa vào khảo nghiệm tại các địa bàn khác nhau ở các tỉnh phía Nam nhằm tuyển chọn dòng thanh long ruột đỏ lai có phẩm chất tốt, năng suất cao, thích nghi với các điều kiện địa phương nơi trồng thanh long phổ biến và đặc biệt là dòng có khả năng thụ phấn tự nhiên, góp phần làm phong phú thị trường quả thanh long trong nước và tăng lợi thế cạnh tranh xuất khẩu cho trái thanh long Việt Nam trên thị trường.

II.2. Kỹ thuật canh tác
II. 1. Chuẩn bị hom giống:
Hiện nay chủ yếu nhà vườn trồng thanh long bằng hom, tận dụng từ việc tỉa cành hằng năm tạo nên nguồn hom giống dồi dào. Tuy nhiên để cành phát triển tốt cần chọn những cành có tiêu chuẩn như sau:

  1. Tuổi cành trung bình 1-2 năm tuổi trở lên.
  2. Chiều dài hom tốt nhất từ 20-40 cm.
  3. Hom mập, có màu xanh đậm.
  4. Hom không khuyết tật, không bị sâu bệnh.
  5. Các mắt chùm gai phải tốt, nở đều, khả năng nảy chồi tốt.

Sau khi chọn hom xong xử lý hom với dung dịch NAA 0,2%, dâm hom trong m
ôi trường đất: tro trấu: sơ dừa = 1:1:1. Trước khi dâm hom, xử lý môi trường bằng Benlat C, hay Benomyl để phòng ngừa nấm bện và thối cành. Thời gian dâm cành khoảng 3 tuần.

II. 2. Chuẩn bị đất trồng:
II. 2. 1. Đất cao: Những vùng đất cao (đặt biệc ở Bình Thuận), việc chuẩn bị đất đơn giản: cắm cọc, đào lỗ, xuống trụ. Phần lớn ở tỉnh Bình Thuận đất xám bạc màu, đất cát pha hoặc đất núi, dốc dễ xói mòn, rữa trôi, cần phải bón nhiều phân hữu cơ (phân chuồng hoai) để cải tạo đất. Sau khi chôn trụ xong, đào quanh trụ sâu 20cm, đường kính 1,5cm, bón lót phân chuồng rồi phủ đất mặt lên sau đó mới đặt hom.
II. 2. 1. Đất thấp: trên các vùng đất thấp, phèn (Tiền Giang và Long An), phải lên líp (mô) trước khi trồng. Líp trồng phải cách mặt nước trong mương khoảng 40cm, để đề phòng ngập nước trong mùa mưa.
Chú ý: Đất cần phải được cày bừa kỹ trong mùa nắng, phơi đất, trừ cỏ dại, để giảm bớt chi phí trừ cỏ trong mùa mưa sau này.
  II. 3. Cây trụ: Trước đây, đa số nhà vườn chọn cây trụ chết bằng gỗ (Bình Thuận), hoặc trụ sống như vông nem, me tây (Tiền Giang và Long An), sau thời gian dài cây trụ gỗ dễ bị mục, mối mọt dẫn đến đỗ ngã, hoặc có sự canh tranh dinh dưỡng và ánh sáng (trụ sống như vông nem, me tây), bón nhiều phân hơn để nuối cây trụ, và tốn kém chi phí rữa cây choái hàng năm. Trụ sống do phân cành nhánh nhiều, cây dễ bám nên thnah long có khuynh hướng leo lên cao, khó kiểm soát. Xu hướng hiện nay là trồng bằng cây trụ ximăng khắc phục được những nhược điểm của các loại cây trụ kể trên. Trụ ximăng đúc vuông mỗi cạnh 12-15cm, dài 1,6-1,8m, chôn sâu 0,4-0,5 m, chiều cao trụ trên mặt đất khoảng 1,2m.
  II. 4. Mật độ trồng:
            Cây thanh long là cây ưa sáng và cần nhiều ánh nắng, nên nếu trồng mật độ dày 2,5 x 2,5m (150-160 trụ/100m2) thì trái nhỏ, cành đan chéo nhau, khó đi lại chăm sóc vườn. Trồng ở mật độ thấp 3,0 x 3,0m (100-110 trụ/1000m2) thì cây nhận nhiều ánh sáng, dễ đi lại trong vườn, trái lớn nhưng hiệu quả thắp đèn thấp (phải tăng số bóng đèn, chi phí cao). Mật độ tối ưu (được nhà vườn chấp nhận) là 2,8 x 2,8 m (127-130 trụ/1000m2).
  II. 5. Thời vụ trồng:
            Thường trồng vào khoảng tháng 10-11 dương lịch, ưu điểm của vụ này là:

  1. Nguồn hom giống dồi dào, trùng vào lúc tỉa cành sau thu hoạch.
  2. Giai đoạn này là cuối mùa mưa, độ ẩm còn cao, cây sinh trưởng phát triển nhanh.
  3. Ở những chân đất thấp, mùa vụ trồng này còn tránh được nguy cơ ngập úng.

Tuy nhiên trồng thanh long mùa này có nhược điểm là khi cây còn nhỏ, khả năng chống chịu nắng hạn kém, vì vậy cần phải tủ gốc bằng rơm, cỏ khô và thường xuyên tưới nước cho cây trong mùa nắng.
Ở những vùng thiếu nước tưới (Bình Thuận) thì nên trồng vào đầu mùa mưa (tháng 5-6). Tuy nhiên xuống giống vào thời gian này sẽ gặp 1 số trở ngại là vì đây là thời điểm cây đang ra hoa và mang trái nên thiếu hom giống, cho nên phải có kế hoạch giâm hom chuẩn bị từ trước.
  II. 6. Bón phân:
  II. 6.1. Bón lót và đặt hom:
            Trên đất cao như Bình Thuận, trước khi đặt hom, bón lót 10-20kg phân chuồng hoai mục + 0,5kg Super lân + 0,2-0,5kg vôi.
Trên đất thấp, phải lên mô trước khi trồng, xới đất quanh mô, bón lót phân chuồng + Super lân + vôi, sau đó lấp 1 lớp đất mặt quanh mô.
Đặt 3-4 hom quanh trụ. Chú ý đặt hom cạn 0,5cm để tránh thối gốc. Áp phần phẳng của hom vào mặt phẳng của trụ để sau này hom ra rễ bám vào nhanh vào trụ. Dùng dây nilông, buộc nhẹ hom vào trụ để tránh gió làm lung lay thời gian đầu mới trồng vì rễ trên không chưa phát triển để bám vào trụ.
Sau khi đặt hom, tưới nhẹ, và cần tủ rơm, cỏ khô để giữ ẩm cho đất.
Giai đoạn kiến thiết cơ bản kéo dài từ 1-2 năm. Nên chia lượng phân ra nhiều phần nhỏ để bón giúp cây hấp thụ tốt và giảm thất thoát. Trong năm đầu tiên bón phân theo định kỳ hàng tháng với lượng phân 200g NPK (16-16-8 hoặc 20-20-15) + 200g Urê. Khi cây đã leo lên dàn trụ nên bón thêm phân lân giúp bộ rễ phát triển tốt hơn (200g Super lân). Ngoài ra có thể phun thêm phân bón lá Growmore, Agrostim, Atonic v.v…để giúp cây phát triển nhanh, bẹ to khoẻ và xanh.
Chú ý: Khi dây thanh long bắt đầu leo lên dàn trụ, dùng dây buộc nhẹ nhánh vào trụ để giúp rễ non bám chặt vào trụ, tránh đỗ ngã và như vậy bụi thanh long phát triển nhanh hơn.
  II. 6. 2. Giai đoạn kinh doanh: Năm thứ 3 trở đi, cần chú trọng đến lượng phân Kali, nhằm tăng độ ngọt và thịt trái chắc hơn. Lượng phân bón trung bình cho mỗi trụ như sau:
+ Phân chuồng: 20-30kg phân chuồng hoai mục.
+ Phân vô cơ N:P2O5+K2O = 500g : 500g : 500g (750g). Nếu sử dụng phân NPK-20-20-15 có thể chuyển đổi dựa trên thành phần của phân, tức là trong 1kg phân NPK-20-20-15 chứa 200g đạm, 200g lân và 150g kali. Như vậy để đạt được tỉ lện phân như khuyến cáo N:P2O5+K2O = 500g : 500g : 500g (750g) cần phải bón 2,5kg NPK-20-20-15 + 210g (625g KCl). Nếu sử dụng phân đơn, sử dụng công thức chuyển đổi:

  1. 100g urê chứa 46g N.
  2. 100g supe lân chứa 14-15% P2O5.
  3. 100g KCl chứa 60g K2O.

Như vậy khi bón phân đơn để đạt được tỉ lệ N:P2O5+K2O = 500g : 500g : 500g (750g), cần phải bón 1,09kg urê + 3,3 kg supe lân + 0.83kg KCl (1,3kg KCl).
Do cây thanh long, trong vụ thuận cho trái thường xuyên gối đầu (trên cây vừa có nụ, hoa và trái…), do đó nên chia lượng phân bón ra nhiều phần nhỏ để bón, như vậy mới kịp thời cung cấp dinh dưỡng cho cây nuôi trái. Cụ thể, chia ra 30-50% tổng lượng phân bón cho vụ thuận (do nhà vườn xử lý đèn cho trái vụ sớm và vụ nghịch), phần còn lại 50% bón cho vụ đèn.
Lưu ý: Khoảng 1 tháng trước khi chạy đèn bón bổ sung thêm 1 đợt phân chuồng 20-30kg, sau khi thu hoạch và tỉa cành.
  II. 7. Tỉa cành thanh long:
            Sau khi trồng 2-3 tuần, từ những gai trên thân hom thanh long sẽ cho ra nhiều nhánh. Cần phải tỉa bỏ những ốm yếu, nhỏ, nhánh nảy ngang (thường gọi là nhánh tai chuột) những nhánh này sẽ không phát triển dài và không có khả năng cho trái sau này. Tốt nhất nên tỉa bỏ một số chồi/cành chừa lại 3-4 nhánh có bẹ to, khoẻ cho leo lên giàn trụ để tạo tán sau này. Khi cành dài vượt khỏi đỉnh trụ khoảng 30-40 cm tiến hành uốn cành nằm xuống đỉnh trụ. Nên thực hiện vào lúc trưa nắng, khi đó cành mềm dễ uốn cong xuống, có thể dùng dây ni lông để buộc lại để tạo tán cây hình dù. Biện pháp này còn giúp cây mau ra chối mới.
Từ năm thứ 2 cần tiến hành tỉa nhẹ đồng thời tạo tán và định hình cho cây. Tới cuối năm thứ 3 mỗi trụ trung bình chỉ chừa khoảng 100 cành, lúc này trên đầu trụ số cành đã phân bố khá dày. Một số cành già đã từng cho trái trong những năm đầu, nằm khuất bên trong, nếu giữ lại sẽ không cho trái hoặc cho trái nhỏ, cần phải tỉa bớt làm thông thoáng tán cây và giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi cành mới. Tỉa cành cho thanh long giai đoạn kinh doanh được chia làm 3 cách như sau:
  II. 7. 1. Tỉa đau: Thực hiện sau đợt thu hoạch trái hoặc ngay trước lúc thu đợt trái cuối cùng (thường vào khoảng tháng 8 hoặc đầu tháng 9). Đợt tỉa này loại bỏ 2/3 số cành già, cành ốm yếu và sâu bệnh nằm khuất bên trong tán, chỉ giữ lại những cành tốt (khoảng 60% tổng số cành trước khi tỉa). Cách tỉa là dùng liềm hoặc dao chặt ¾ chiều dài cành cần tỉa bỏ (cách gốc cành 30cm), các tượt non sẽ nảy ra từ phần gốc cành giữ lại. Thời gian sau, tiếp tục tuyển 1-2 chồi mới, phát triển tốt, khoảng cách giữa 2 chồi mới xa nhau giữ lại, các chồi còn lại tỉa bỏ.
Ưu điểm: dễ thực hiện, nhanh, ít tốn kém thời gian và công lao động.
Nhược điểm: sau nhiều năm các gốc cành chừa lại sau tỉa sẽ chồng lên nhau và làm cho bụi thanh long bi đôn cao lên.
  II. 7. 2. Tỉa lựa: Trong quá trình chăm sóc vườn hoặc sau những đợt bón phân thúc, khi phát hiện xuất hiện những cành ốm yếu, sâu bệnh, nên tỉa bỏ để tập trung dinh dưỡng nuối cành tơ hoặc trái. Chọn những cành cần tỉa dùng dao, liềm dựt khỏi cây.
Ưu điểm: tạo được sự thông thoáng cho bụi thanh long, qua nhiều năm trụ không bị đôn cao lên và giữ được sự cân đối giữa các cành của tán cây.
Nhược điểm: tốn nhiều công lao động.
  II. 7. 3. Tỉa sửa cành: Khi cây đã cho trái ổn định, trên các cành này vẫn tiếp tục mọc ra một số cành non cần phải tiến hành tỉa bỏ những cành mới ra nà để cây tập trung dinh dưỡng nuôi trái. Đồng thời tỉa sửa cành cũng là biện pháp để kiểm soát số cành con trên cành mẹ (cành sừng trâu). Trên cành mẹ chỉ nên giữ lại 1-2 cành con mập, khỏ và các cành con này phải cách xa nhau, phân bố đều để tránh lệch tán, tránh hiện tượng mọc loà xoà chiếm lối đi.
Trong quá trình sinh trưởng và phát triển, cành nhánh có thể mọc lệch, tập trung về một bên, vì vậy trong khi chăm sóc vườn nên thường xuyên sắp xếp lại cho cành nhánh phân bố đều về các hướng, tránh tình trạng chỗ nhiều nhánh chỗ thưa làm cho cây nhận ánh sáng không đồng đều. Những dây thanh long phát triển dài quá mức cũng cần cắt ngắn cách mặt đất khoảng 40cm, nhằm tránh hiện tượng trái ở đầu cành tiếp xúc với mặt đất. Việc cắt ngắn cành thanh long cách mặt đất 40cm nên tiến hành thường xuyên sau mỗi đợt thu trái
Chú ý: Do xu thế chung  hiện nay là sản xuất trái thanh long vụ nghịch (vụ đèn), một số cành già thường bị tỉa bỏ nay được giữ lại để sản xuất vụ đèn.Việc chọn phương pháp tỉa lựa hay tỉa đau tuỳ thuộc vào điều kiện canh tác và tuổi vườn mà không làm ảnh hưởng đến năng suất và hiệu suất kinh tế.
            Trong mùa ra cành, khoảng thời gian giữa hai đợt  ra cành từ 40-50 ngày. Số lượng cành trên cây cũng tăng theo tuổi cây, cây một tuổi trung bình có khoảng 30 cành, cây 2 tuổi có khoảng 70 cành, ba đến bốn tuổi khoảng 100 –130 cành, cây 5-6 tuổi nên duy trì 150-170 cành.

  II. 8. Tưới nước và tủ gốc:
Thanh long là cây có nguồn gốc nhiệt đới, chịu hạn giỏi, thường được trồng ở những vùng nóng nhiệt độ cao (có loài chịu được nhiệt độ lên đến 50-550C), thân cành có chứa hàm lượng nước lớn nên cây có thể chịu hạn trong một thời gian dài. Mặc dù vậy trong điều kiện thiếu nước và nắng hạn kéo dài cây sẽ mất sức, chậm sinh trưởng, giảm khả năng ra hao, đậu quả và năng suất sẽ giảm nhiều. Một số biểu hiện quan trọng của thanh long do thiếu nước là:
- Cây phát trển chậm và cành mới hình thành ít.
- Cành bị teo tóp và chuyển sang màu vàng.
- Tỉ lệ rụng nụ, hoa (chạy nụ) ở các đợt hoa đầu tiên rất cao (> 80%).
- Trái nhỏ, năng suất thấp.
Trên các chân đất phèn trồng thanh long (Long An và Tiền Giang), do đất thấp, mực thủy cấp cao gần sát với mặt líp nên việc tưới nước thường ít được chú ý trong mùa mưa và cường độ tưới nước thấp trong mùa nắng. Tuy nhiên tùy theo ẩm độ của đất và kết cấu của đất mà cường độ tưới thường từ 3-7 ngày lần. Hiện nay, việc xử đèn vụ nghịch được chú ý, và vụ này thường rơi vào giai đoạn cuối mùa mưa đầu mùa hạn, nên để sản xuất trái vụ đèn hiệu quả thì cần chủ động nước tưới cho vườn là một yêu cầu quyết định.
Tương tự các tỉnh ĐBSCL, ở Bình Thuận việc tưới nước cũng bắt đầu vào giai đoạn từ tháng 11 đến tháng 5 dương lịch, tuy nhiên đây là thời kỳ khô hạn thiếu nước nghiêm trọng (ở Bình Thuận mùa khô hạn thường kéo dài 5-6 tháng). Do đó việc lựa chọn địa điểm thiết lập vườn cần phải chú ý đến nguồn nước tưới.
Ngoài việc chủ động nguồn nước tưới cho vườn thanh long, việc tủ gốc giữ ẩm cũng có thể khắc phục được hiện tượng thiếu nước tưới cho vùng trồng thanh long nhất là ở những vùng có mùa khô hạn kéo dài. Có thể sử dụng rơm, cỏ khô, bèo lục bình để tủ gốc và có thể tủ quanh gốc hay phủ trên toàn bộ mặt líp. Ở Bình Thuận, trong mùa khô hạn thường hay khan hiếm vật liệu tủ gốc có thể tận dụng nguồn cành thanh long sau khi tỉa cành để làm vật liệu tủ gốc giữ ẩm. Tủ gốc giữ ẩm vừa là biện pháp hữu hiệu để trừ cỏ gốc, sau một thời gian vật liệu tủ gốc sẽ bị phân huỷ tạo ra lớp thảm mục giúp cải tạo đất. Cũng có thể kết hợp tiến hành tủ gốc cho thanh long ngay sau khi bón phân hữu cơ để tránh được sự phân huỷ nhanh hàm lượng mùn trong phân hữu cơ dưới ánh nắng trực tiếp.
  II. 9. Làm c ỏ:
Trên đất phèn, đất thường xuyên ẩm có rất nhiều loại cỏ và rất khó trị như cỏ tranh, cỏ ống, cỏ chỉ v.v…vì vậy muốn bớt cỏ và giảm bớt công chăm sóc về sau, trước khi lên vườn nên áp dụng biện pháp phòng trừ cỏ tổng hợp, vào mùa nắng phải cày bừa và phơi đất kỹ trước khi lên líp trồng. Sau khi trồng thanh long, trong thời gian đầu, có thể tận dụng đất trống để trồng xen cây rau ngắn ngày vừa để tăng thu nhập vừa trừ được cỏ dại. Ngoài ra, cũng có thể kết hợp thuốc trừ cỏ với làm cỏ thủ công…
  II. 10. Xử lý ra hoa và chăm sóc trái:
            Đã có một số nghiên cứu biện pháp điều khiển ra hoa thanh long như bằng hoá chất (KNO3), bằng ánh sáng đèn. Trong đó biện pháp xử lý ra hoa vụ nghịch bằng chiếu đèn đem lại hiệu quả cao và hiện đang được áp dụng phổ biến. Do thanh long là cây ngày dài, cây chỉ ra hoa trong điều kiện ngày dài hơn đêm. Trên cơ sở này có thể điều khiển cây thanh long ra hoa bằng cách chiếu sáng bằng ánh sáng đèn để cắt đêm dài.
  II. 10. 1. Nguồn điện thắp sáng:
Có 2 nguồn điện chủ yếu có thể sử dụng là dùng nguồn điện lưới quốc gia (điện bình) hay chạy máy phát điện. Nguồn điện lưới quốc gia hiện nay khá ổn định, và với nguồn điện này có thể sử dụng bóng đèn 75 Watt để thắp sáng, trong ki đó với việc chạy máy phát điện, do công suất thấp nên chỉ có thể sử dụng bóng đèn 60 Watt, không hiệu quả bằng bóng đèn 75 Watt.
  II. 10. 2. Loại bóng đèn, công suất và cách treo bóng đèn: Như đã trình bày phần trên, sử dụng bóng đèn 75 Watt để thắp sáng xử lý ra hoa là khá phổ biến do đạt hiệu quả cao hơn bóng 60 Watt.
Bóng đèn được treo giữa 2 trụ làm thành hàng, cách mặt đất từ 0,7 m tới 1,2 m. Có thể thắp 1 bóng đèn giữa mỗi 4 trụ, trong trường hợp vườn trồng dày, nhưng thường kém hiệu quả. Nên câu điện thắp sáng luân phiên cho các phía của cây để cây nhận được ánh sáng đồng đều.
  II. 10. 3. Thời gian thắp sáng: Một số kết quả điều tra cho thấy có đến 85% số vườn thắp đèn từ 8-10 giờ/đêm và liên tục từ 15 đến 20 đêm tuỳ theo mùa và điều kiện thời tiết, cụ thể là lúc ngắn ngày (đêm dài) thì phải thắp đèn nhiều đêm hơn lúc ngày tương đối dài hơn. Vào tháng hai, có thể rút ngắn thời gian thắp sáng xuống còn 7 giờ/đêm và kéo dài chỉ từ 10 tới 12 đêm.
Sau khi ngưng thắp đèn 3-5 ngày, nụ hoa sẽ bắt đầu xuất hiện và cần khoảng 20-21 ngày để hoa phát triển và 3 ngày để hoa nở và thụ phấn, sau đó cần từ 25 đến 28 ngày để quả phát triển và chín. Như vậy tính từ ngày xuất hiện nụ, cần khoảng 50-52 ngày để thu hoạch và khoảng thời gian này là dài hay ngắn phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, khi hậu nơi trồng.
  Sơ đồ biểu diễn quá trình xử lý ra hoa thanh long bằng thắp sáng đèn:
Thắp đèn     Ngưng         Ra nụ                   Hoa nở       Tàn                        Thu hoạch

15-17 đêm      3-5 ngày          21 ngày               3 ngày              28-30 ngày

Cảm ứng ra hoa, phân        Hoa phát triển và thụ phấn        Quả phát triển
Hoá mầm hoa                     (trung bình 24 ngày)            (trung bình 28-30 ngày)

Trung bình 22 ngày, đêm                         Trung bình 52-54 ngày
Để cải thiện chất lượng, hình thức và đặc biệt để tai trái (ngoe) cứng và xanh, thì ngoài việc sử dụng các loại phân bón lá Growmore, Miraclegrowth…kết hợp với chất điều hoà sinh trưởng GA3 (Progibb) và Thiên nông (chứa NAA và GA3). Có thể chia ra làm 4 lần phun trong khoảng thời gian từ lúc ra nụ tới lúc trái chín.
   III. MỘT SỐ LƯU Ý TRONG CANH TÁC THANH LONG THEO HƯỚNG AN TOÀN GAP
1. Không sử dụng phân chuồng tươi ( không qua ủ và chưa hoai mục hoàn toàn) để bón trực tiếp cho thanh long.
2. Nên bón phân chuồng trước mỗi vụ thuận và vụ nghịch, tránh sử dụng phân chuồng cho vườn thanh long khi cây đang mang trái, đặc biệt giai đoạn trái gần thu hoạch.
3. Nếu nhà vườn tự ủ phân chuồng thì cần phải xây dựng và đặt bể ủ phân đảm bảo cách ly, không gây ô nhiễm cho vườn trồng và nguồn nước.
4. Thường xuyên cắt ngắn cành thanh long, đầu cành thanh long phải cách mặt đất ít nhất từ 30-40cm để hạn chế trái tiếp xúc mặt đất.
5. Không được sử dụng nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý để tưới cho thanh long. Tránh tưới trực tiếp lên trái nếu nguồn nước không đảm bảo.
6. Trong vụ thuận, do cây ra hoa va trái liên tục, nên cần phải có thời gian cách ly tối thiểu 5-7 ngày trước thu hoạch đối với việc bón phân hoá học.
7. Không để phân hoá học và phân chuồng tiếp xúc hay dính vào trái thanh long trong quá trình bón phân.
8. Không quá lạm dụng sử dụng các chất điều hoà sinh trưởng (GA3) và phân bón lá, phải có thời gian cách ly tối thiểu, tức lần phun cuối cùng trước thu hoạch tối thiểu là 5 ngày.

Ngoài ra, thanh long kiểng / thanh long chậu cũng có giá trị kinh tế cao ngoài trái thanh long thương phẩm như hiện nay.

About these ads

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s